(untitled) (مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی, 2015)
مطالعه کوهورت چشم پزشکی شاهرود با هدف فراهم نمودن یک مطالعه آیندهنگر برای تعیین شیوع و بروز بیماریهای اصلی چشم در سنین بالا و مشخص کردن تعیینکنندگان آن طراحی و اجرا شده است که فاز اول آن در سالهای 1387 و 1388 انجام شده است. جامعه هدف در اين مطالعه افراد بين 40 تا 64 سال شهر شاهرود ميباشند. مطابق سرشماري سال 1385، جمعيت اين گروه سني 28779 نفر ميباشد و حدود يک ششم اين جمعيت (5 هزار نفر) جهت ورود به اين مطالعه در نظر گرفته شدند. بهمنظور ورود بيش از 5000 نفر به مطالعه و با در نظر گرفتن ميزان مشاركت حداقل 80% برای دعوت بيش از 6000 نفر براي شركت در مطالعه برنامهريزي صورت گرفت. بهوسيله روش نمونهگيري چند مرحلهاي (Multistage sampling) از شهر شاهرود نمونهها انتخاب شدند به نحوي که در مجموع تعداد 300 خوشه و حجم نمونه در هر خوشه 20 نفر در نظر گرفته شد. با توجه به اينکه در شبکه بهداشتی، جمعيت شاهرود تحت پوشش 9 مرکز بهداشتي درماني ميباشد با در نظر گرفتن هر مرکز بهعنوان يک طبقه تعداد خوشهها متناسب با جمعيت هر مرکز محاسبه گرديد. سرخوشههاي هر مرکز بهروش سيستماتيک از بين شماره پروندههاي خانوار موجود در مراکز بهداشتي درماني مشخص گرديد. پس از شناسايي سرخوشهها از سمت راست خانوار سرخوشه خانوارهاي مجاور تا يافتن کل افراد هر خوشه (20 نفر) مورد بررسي قرار گرفتند. مصاحبهگران ماهر با مراجعه به منازل، افراد 40 تا 65 سال هر خانوار را جهت مراجعه به مرکز انجام معاينات چشم پزشکي توجيه و راهنمايي نموده و پس از تکميل فرم اطلاعات اوليه دعوتنامه کتبي در اختيارشان قرار دادند. مصاحبهگران مطالعه حاضر از ميان رابطان سلامت انتخاب شدهاند كه در سيستم مراقبتهای بهداشتي اولیه ايران از ميان مردم و بهصورت داوطلبانه انتخاب شده و رابط بين مردم و سيستم بهداشتي ميباشند. اين افراد اعتبار و مقبولیت خوبي بين مردم داشته و آموزشهايي كه در سيستم بهداشتي ميگيرند را به مردم منتقل مينمايند. به كارگيري رابطان در دعوت مردم براي شركت در مطالعه بسیار مؤثر بوده است به طوری که در فاز اول مطالعه با مراجعه به درب منزل افراد مجموعاً 6311 نفر دعوت شدند که از این میان 5190 نفر با در صد مشارکت 2/82 درصد در مطالعه شرکت کردند. در صد مشارکت در 9 مرکز شهر از 5/77 تا 7/87 درصد متغیر بود. تجربه موفق بهکارگیری رابطان سلامت در انجام نمونهگیریهای مطالعات آتی قابل توصیه است.