بررسي عوامل خطر مرگ کودکان 1 تا 59 ماهه، يک مطالعه مورد- شاهدي لانه گزيده به¬منظور معرفی الگوی بهره¬گیری از اطلاعات داده¬های جاری در سیستم سلامت کشور (مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی, 2015)
مقدمه: هدف مطالعه، ارزیابی علل مرگ زودرس کودکان 1 تا 59 ماهه ساکن مناطق روستائی شهرستان شاهرود میباشد.مواد و روشها: یک مطالعه مورد- شاهد لانه گزیده است. همگروه تولد شامل 10910 متولد زنده که بین سالهای 1378 تا 1387 در مناطق روستائی شاهرود متولد شدهاند میباشد. موارد (Cases) تمامی کودکان فوت شده در همگروه (65 مورد) بودهاند. محققین برای انتخاب گروه شاهد، از روش نمونهگیری Risk set استفاده کرده، به ازای هر مورد، 2 شاهد همسان شده از نظر سن برحسب ماه (جمعاً 130 نفر شاهد) انتخاب شدند. بهمنظور تحلیل دادهها از روشهای رگرسیون لجستیک کاندیشنال (Unadjusted and Adjusted) با کمک نرمافزار STATA 9.1 استفاده شد.یافتهها: بین "طول مدت تغذیه با شیر مادر" و مرگ زودرس کودکان (Adjusted OR: 0.856, CI: 0.79-0.93, P= 0.000) همچنین بین "تعداد مراقبتهای بهداشتی کودکان" و مرگ زودرس کودکان (Adjusted OR: 0.900, CI: 0.83-0.98, P= 0.017) ارتباط آماری معناداری شناسايی شد. بین "کم وزنی نوزاد هنگام تولد" و مرگ زودرس کودکان نیز یک ارتباط آماری معنادار بینابینی مشاهده گردید (Adjuster OR: 7.380, CI: 1.00-54.41, P= 0.050).نتیجهگیری: عوامل متعدد و پیچیدهای به مرگومیر کودکان 1 تا 59 ماهه منجر میشوند. طراحی و اجرای برنامههای ترکیبی برای کارکنان بهداشتی و والدین، به ویژه برنامههای همراه با آموزش تئوری و عملی، در زمینههای اصلاح تغذیه دوران بارداری، اهمیت شیردهی و همچنین توجه به مراقبتهای بهداشتی به هنگام و با کیفیت برای کودکان ممکن است در کاهش مرگومیر زودرس کودکان 1 تا 59 ماهه مؤثر باشد.