اثر اسنیک اسید بر اختلالات یادگیری، حافظه فضایی، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی و مرگ سلولی نکروز در ناحیه هیپوکامپ در مدل سمیت عصبی ناشی از مت‌آمفتامین (مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی, 2023)
مقدمه: امروزه کشور ما با مشکل روزافزون اعتیاد به مت‌آمفتامین به‌ویژه در جوانان و نوجوانان روبرو است. مصرف این ماده اعتيادآور در درازمدت به سيستم‌هاي دوپامينرژيك، سروتونرژيك و سوخت و ساز مغزي آسيب می‌رساند و به‌علت اثرات نوروتوکسیسیته در مغز، بیمار دچار اختلالات شناختی از جمله اختلال در حافظه و یادگیری، اختلالات خلقی و اضطرابی می‌گردد. اسنیک اسید یک متابولیت ثانویه از گلسنگ است که دارای خواص بیولوژیکی مختلف از جمله فعالیت‌های آنتي‌اکسيداني و ضدالتهابی است. از این‌رو این مطالعه در جهت کمک به اثبات عملکرد محافظت نورونی اسنیک اسید در برابر فعالیت سمیت عصبی مت‌آمفتامین انجام گرفته است.مواد و روش‌ها: سمیت عصبی به‌وسیله تزریق مت‌آمفتامین با دوز 40 میلی‌گرم/کیلوگرم در چهار نوبت با فاصله زمانی دو ساعت هر بار به مقدار 10 میلی‌گرم/کیلوگرم، ایجاد شد سپس در گروه‌های تیمار تزریق اسنیک اسید با دوز 25 میلی‌گرم/ کیلوگرم وزن بدن درون صفاقی انجام گرفت؛ به این صورت که نوبت‌های تزریق 30 دقیقه، 24 ساعت و 48 ساعت پس از آخرین تزریق مت‌آمفتامین انجام شدند. جهت بررسی حافظه فضایی آزمون ماز آبی موریس انجام گرفت سپس مغزها جهت آزمایشات بیوشیمیایی و رنگ‌آمیزی نیسل خارج گردیدند. نتایج: داده‌های رفتاری نشان داد که در گروه‌های تیمار شده با اسنیک اسید میزان یادگیری نسبت‌به گروه مت‌آمفتامین افزایش‌یافته و در آزمون پروب درصد حضور حیوانات در ربع دایره هدف در گروه‌های تیمار شده به‌طور معناداری از گروه مت‌آمفتامین بیشتر بود که نشان‌دهنده بهبود عملکرد حافظه می‌باشد (01/0>P)، همچنین درمان با اسنیک اسید باعث کاهش مالوندی الدهید و افزایش سوپر دی اکسیداز مغز شد (05/0>P)، به‌علاوه در گروه مت‌آمفتامین افزایش مرگ سلولی نکروز در ناحیه CA1 هیپوکامپ مشاهده گردید که تیمار با اسنیک اسید کاهش معناداری در میزان سلول‌های نکروتیک نشان داد (05/0>P)نتیجه‌گیری: براساس یافته‌ها اسنیک اسید احتمالاً با کاهش مرگ سلولی در برابر سمیت عصبی ناشی از مت‌آمفتامین باعث بهبود عملکرد حافظه و یادگیری در رت‌ها گردد.