تأثیر مدت زمان درمان HAART بر اختلالات کاردیومتابولیک و شاخص‌های بیوشیمیایی در افراد مبتلا به HIV در نیجریه (مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی, 2026)
مقدمه: این مطالعه با هدف ارزیابی ارتباط بین مدت دریافت درمان ضدرتروویروسی بسیار فعال (HAART) و بروز بیماری‌های کاردیومتابولیک و برخی شاخص‌های بیوشیمیایی در بزرگسالان مبتلا به HIV در نیجریه انجام شد.مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی بر روی ۴۰۰ بزرگسال مبتلا به HIV تحت درمان HAART در بیمارستان نیروی دریایی نیجریه در واری انجام شد. شرکت‌کنندگان بر اساس مدت HAART به سه گروه ≤۲ سال، 5–2 سال و >۵ سال تقسیم شدند. اطلاعات جمعیت‌شناختی، شاخص توده بدنی (BMI)، پروفایل لیپیدی شامل کلسترول تام، لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL-C)، لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL-C)، تری‌گلیسرید، قند خون ناشتا و هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) مورد ارزیابی قرار گرفت. ارتباط مدت HAART با بیماری‌های کاردیومتابولیک با استفاده از رگرسیون لجستیک چندمتغیره بررسی گردید.نتایج: تشیوع بیماری‌های کاردیومتابولیک با افزایش مدت HAART به‌طور پیشرونده افزایش یافت و بیشترین میزان در افراد با بیش از ۵ سال درمان (۵۲٫۱%) در مقایسه با گروه ≤۲ سال (۲۱٫۴%) و گروه ۲ تا ۵ سال (۳۴٫۸%) مشاهده شد (001/0>P). این گروه، میانگین سطوح بالاتری از کلسترول تام، LDL-C، تری‌گلیسرید، قند خون ناشتا و HbA1c و در عین حال سطوح پایین‌تری از HDL-C داشتند (01/0>P). پس از تعدیل عوامل مخدوش‌کننده احتمالی، مدت HAART بیش از ۵ سال به‌طور مستقل با بیماری‌های کاردیومتابولیک مرتبط باقی ماند (۲٫۸=aOR؛ فاصله اطمینان ۹۵%: ۱٫۹–۴٫۳). همچنین سن بالاتر، BMI افزایش‌یافته، جنس مؤنث و مصرف مهارکننده‌های پروتئاز به‌طور معنی‌داری با بیماری‌های کاردیومتابولیک مرتبط بودند.بحث: مدت طولانی‌تر HAART به‌طور مستقل با افزایش بیماری‌های کاردیومتابولیک و اختلالات متابولیک در بزرگسالان مبتلا به HIV مرتبط بود و این یافته‌ها اهمیت پایش منظم کاردیومتابولیک، به‌ویژه در افراد تحت درمان طولانی و در محیط‌های با منابع محدود را نشان می‌دهد.