fas Shahroud University of Medical Sciences مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی 1735-577X 2345-3753 2025-02-03 31 40 10.22100/jkh.v19i4.3305 4353 مرجان دشتی پور 0 https://orcid.org/0009-0007-7713-3345 محبوبه طاهر 1 https://orcid.org/0000-0003-1320-3643 حمید واحدی 2 https://orcid.org/0000-0002-3482-3457 عباسعلی حسین خانزاده 3 https://orcid.org/0000-0003-4060-0011 - دانشجوی دکترای تخصصی، گروه روانشناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران. استادیار، گروه روانشناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.(نویسنده مسئول). ایمیل Mahboobe.Taher@yahoo.com - استادیار، دپارتمان بیماری‌های گوارش، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - استاد، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. مقدمه: نارساخوانی بر توانایی مغز در دریافت، نگهداری و پاسخ به اطلاعات تأثیر می‌گذارد و این مطالعه با هدف بررسی و مقایسه اثربخشی روش‌های توانبخشی شناختی، مداخله مبتنی‌بر الگوی بارکلی و پسخوراند عصبی بر عملکرد خواندن در کودکان با اختلال نارساخوانی انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر به‌صورت نیمه تجربی بر روی بر روی 60 نفر از دانش‌آموزان دختر و پسر با نارساخوانی مراجعه‌کننده به مراکز ناتوانی‌های یادگیری شهر شاهرود به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس با چهار گروه (سه گروه آزمایش و یک گروه گواه) انجام شد. که ابزار جمع‌آوری اطلاعات شامل آزمون رسمی خواندن و نارساخوانی نما (کرمی نوری و مرادی، 1387) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری توسط نرم‌افزار SPSS26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج: با توجه به نتایج به دست‌آمده، دو روش مداخله مبتنی بر الگوی بارکلی و توانبخشی شناختی بر بهبود عملکرد خواندن کودکان با نارساخوانی مؤثر بوده اما مداخله مبتنی بر الگوی بارکلی جهت ارتقاء عملکرد خواندن در آنان اثربخش‌تر از سایر روش‌ها بود. چرا که تقویت بهنگام مهارت‌های خواندن در کودکان به‌واسطه والدینی که زمان طولانی را با کودکان خود سپری می‌کنند، کارایی بالایی را در بهبود قابلیت آموزش‌پذیری این گروه خواهد داشت. نتیجه‌گیری: بنابراین از لحاظ کاربردی می‌تواند به‌عنوان مهارت‌های ضروری و اساسی موردنیاز دانش‌آموزان نارساخوان در مقاطع اولیه و سطوح پایین‌تر تحصیلی نیز مورد توجه قرار گیرد تا نتایج پیشگیرانه بهتری داشته باشد. Introduction: Dyslexia affects the brain's ability to receive, retain, and respond to information. This study aimed to investigate and compare the effectiveness of cognitive rehabilitation methods, interventions based on the Barkley model, and neurofeedback on reading performance in children with dyslexia. Methods: The present study was conducted as a quasi-experimental study on 60 male and female students with dyslexia who referred to learning disabilities centers in Shahroud City using convenience sampling with four groups (three experimental groups and one control group). The data collection tool included the formal reading and dyslexia test Karimi Nouri and Moradi, 2008. The data were analyzed using multivariate analysis of covariance with SPSS version 26 software. Results: According to the results obtained, two intervention methods based on the Barclay model and cognitive rehabilitation effectively improved the reading performance of children with dyslexia. Still, the intervention based on the Barclay model was more effective than other methods in improving their reading performance. Timely reinforcement of reading skills by parents, who spend significant time with their children, can be highly effective in enhancing the teachability of this group. Conclusion: Therefore, from a practical point of view, it can be considered an essential and basic skill required by dyslexic students in early grades and lower levels of education to have better preventive results. https://knh.shmu.ac.ir/index.php/site/article/view/3305 توانبخشی شناختی، مداخله مبتنی بر الگوی بارکلی، پسخوراند عصبی، عملکرد خواندن، نارساخوانی