fas Shahroud University of Medical Sciences مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی 1735-577X 2345-3753 2025-05-04 10 17 10.22100/jkh.v20i1.3411 4459 شیما محمدی 0 https://orcid.org/0000-0001-5199-5958 زهرا قنبری 1 حسین خواستار 2 https://orcid.org/0000-0003-0553-3757 بهزاد گرمابی 3 https://orcid.org/0000-0001-8228-0250 - مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران.- گروه علوم اعصاب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - گروه علوم اعصاب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. مقدمه: ریتم‌های سیرکادین چرخه‌های 24 ساعته‌ای هستند که فرآیندهای فیزیولوژیک بدن را تنظیم و به هموستاز کمک می‌کنند. سیتوکروم P450، که در متابولیسم کبدی فنی‌توئین نقش دارد، تحت تأثیر این ریتم‌ها قرار می‌گیرد. این تحقیق اثر ریتم سیرکادین بر سمیت کبدی ناشی از فنی‌توئین را بررسی کرده است. مواد و روش‌‌‌ها: 25 موش صحرایی نر نژاد ویستار (وزن 220-180 گرم) به پنج گروه تقسیم شدند. چهار گروه در ساعات مختلف (8 صبح، 12 ظهر، 4 بعدازظهر و 8 شب) فنی‌توئین (mg/kg 50) را به مدت 5 روز دریافت کردند و گروه کنترل نرمال سالین دریافت نمود. 24 ساعت پس از آخرین تزریق، سطح پلاسمایی آنزیم‌های SGPT، SGOT، ALP و GGT ارزیابی شد. نتايج: فنی‌توئین به‌طور معناداری سطح آنزیم‌های SGPT، SGOT، ALP و GGT را نسبت به گروه کنترل افزایش داد که نشان‌دهنده آسیب کبدی بود. مقایسه بین ساعات مختلف تزریق نشان داد که تأثیر زمان بر GGT و SGOT بیشتر از ALP و SGPT بود. تغییرات GGT، ALP و SGOT معنادار بود، اما سطح SGPT تفاوت معناداری نداشت. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که سمیت کبدی فنی‌توئین وابسته به زمان تزریق است. این موضوع اهمیت در نظر گرفتن ریتم سیرکادین در تنظیم دوز و زمان مصرف داروها را برجسته می‌کند، چرا که ممکن است به کاهش اثرات جانبی و بهینه‌سازی اثربخشی دارو کمک کند. Introduction: Circadian rhythms are 24-hour cycles that regulate physiological processes and contribute to homeostasis. Cytochrome P450, which is involved in the hepatic metabolism of phenytoin, is influenced by these rhythms. This study investigates the effect of circadian rhythms on phenytoin-induced liver toxicity. Methods: Twenty-five Wistar rats (180–220 g) were divided into five groups. Four groups received phenytoin (50 mg/kg) at different times (8 a.m., 12 p.m., 4 p.m., and 8 p.m.) for five days, while the control group received normal saline. Twenty-four hours after the last injection, plasma levels of SGPT, SGOT, ALP, and GGT enzymes were measured. Results: Phenytoin significantly increased the levels of SGPT, SGOT, ALP, and GGT compared to the control group, indicating liver damage. Comparison across different injection times showed that the impact of timing on GGT and SGOT was more pronounced than on ALP and SGPT. Changes in GGT, ALP, and SGOT levels were significant, whereas SGPT levels showed no statistically significant difference. Conclusion: The results suggest that phenytoin-induced hepatotoxicity is time-dependent. This highlights the importance of considering circadian rhythms in adjusting the dose and timing of drug administration, as it may help reduce side effects and optimize drug efficacy. https://knh.shmu.ac.ir/index.php/site/article/view/3411 سیرکادین آسیب کبدی فنی توئین سیتوکروم P450 Circadian Hepatotoxicity Phenytoin Cytochrome P450 Rat