fas Shahroud University of Medical Sciences مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی 1735-577X 2345-3753 2025-02-03 68 77 10.22100/jkh.v19i4.3412 4460 سحر ملزمی 0 https://orcid.org/0000-0003-3069-5926 سارا آلیانی 1 https://orcid.org/0000-0001-9014-1269 شیما محمدی 2 https://orcid.org/0000-0001-5199-5958 بهزاد گرمابی 2 https://orcid.org/0000-0001-8228-0250 - گروه مهندسی بافت و علوم سلولی کاربردی، دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. - کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - گروه علوم اعصاب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. مقدمه: ریتم سیرکادین، تنظیم‌کننده خواب و بیداری، در صورت اختلال می‌تواند موجب مشکلات متابولیکی و کاهش انسولین خون شده و خطر دیابت را افزایش دهد. در این پژوهش تأثیر متفورمین را بر سطح انسولین و گلوکز در موش‌های مبتلا به دیابت القاشده با استرپتوزوتوسین (STZ) در شرایط اختلال ریتم سیرکادین بررسی شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، 36 سر موش نر بالغ ویستار به دو گروه نگهداری در شرایط نوری طبیعی (12 ساعت روشنایی/12 ساعت تاریکی) و شرایط نور مداوم (اختلال ریتم سیرکادین) تقسیم شدند. القای دیابت با تزریق تک‌دوز داخل صفاقی STZ انجام شد و تأیید دیابت 3 روز بعد با آزمون گلوکز صورت گرفت. گروه درمانی روزانه 500 میلی‌گرم بر کیلوگرم متفورمین به مدت دو هفته دریافت کرد. در پایان مطالعه، نمونه‌های خونی جمع‌آوری و میزان گلوکز و انسولین با روش الایزا اندازه‌گیری شدند. نتایج: این مطالعه نشان داد که اختلال در ریتم شبانه‌روزی، ناشی از قرار گرفتن مداوم در معرض نور، می‌تواند با افزایش سطح گلوکز خون و کاهش سطح انسولین، بر متابولیسم گلوکز تأثیر منفی بگذارد. در موش‌های دیابتی القاشده با استرپتوزوتوسین، درمان دو هفته‌ای با متفورمین باعث کاهش معنادار سطح گلوکز خون شد، اما افزایش معناداری در سطح انسولین مشاهده نشد. نتيجه‌گيري: اختلال در ساعت شبانه‌روزی با کاهش ترشح و حساسیت به انسولین و اختلال در هموستاز گلوکز، خطر پیشرفت دیابت نوع 2 را افزایش می‌دهد. این نتایج اهمیت توجه به ریتم شبانه‌روزی در زمان‌بندی مصرف دارو و برنامه‌های درمانی دیابت را نشان می‌دهد و می‌تواند به بهبود کنترل دیابت کمک کند. Introduction: The circadian rhythm, a regulator of sleep-wake cycles, can lead to metabolic disorders and decreased blood insulin levels when disrupted, thereby increasing the risk of diabetes. This study evaluated the effects of metformin on insulin and glucose levels in rats with streptozotocin (STZ)-induced diabetes under circadian rhythm disruption. Methods: In this study, 36 adult male Wistar rats were divided into two groups: one group was maintained under normal light conditions (12 hours of light/12 hours of dark), while the other group was exposed to continuous light (resulting in circadian rhythm disruption). Diabetes was induced with a single intraperitoneal injection of STZ, and confirmation of diabetes was performed 3 days later using a glucose test. The treatment group received 500 mg/kg of metformin daily for two weeks. At the end of the study, blood samples were collected, and glucose and insulin levels were measured using the ELISA method. Results: This study demonstrated that circadian rhythm disruption caused by constant light exposure negatively impacts glucose metabolism, leading to increased blood glucose levels and decreased insulin levels. In streptozotocin-induced diabetic rats, two weeks of metformin treatment significantly reduced blood glucose levels, although no significant increase in insulin levels was observed. Conclusion: Circadian rhythm disruption, characterized by reduced insulin secretion and sensitivity, as well as impaired glucose homeostasis, increases the risk of progression to type 2 diabetes. These results underscore the importance of considering circadian rhythms when determining the timing of medication administration and developing diabetes treatment plans, which could enhance diabetes management. https://knh.shmu.ac.ir/index.php/site/article/view/3412