fas Shahroud University of Medical Sciences مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی 1735-577X 2345-3753 2025-12-29 26 35 10.22100/jkh.v20i3.3495 4543 سحر ملزمی 0 https://orcid.org/0000-0003-3069-5926 علی واحدی 1 پیراسته نوروزی 2 https://orcid.org/0000-0002-0691-1177 علیرضا مسعودی* 3 https://orcid.org/0000-0002-5598-9384 - کمیته تحقیقات دانشجویی، گروه مهندسی بافت و علوم سلولی کاربردی، دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. - کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - گروه فارماکولوژی و فیزیولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. مقدمه: این مطالعه با هدف بررسی تأثیر اختلال ریتم شبانه‌روزی و درمان با متفورمین بر آنزیم‌های کبدی (ALT، AST و ALP) و تغییرات بافت کبد در موش‌های دیابتی انجام شد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، ۳۶ سر موش نر بالغ ویستار به‌صورت تصادفی به شش گروه (6(n= تقسیم شدند. شرایط نوری شامل ریتم طبیعی (۱۲ ساعت روشنایی/۱۲ ساعت تاریکی) و نور مداوم (۲۴ ساعت روشنایی) بود. مداخلات شامل گروه کنترل، گروه دیابتی القاشده با تزریق داخل صفاقی STZ (55mg/kg) و گروه دیابتی دریافت‌کننده متفورمین خوراکی (500 mg/kg) دو بار در روز بودند. دیابت با قند خون≤ 300mg/dl تأیید شد و درمان به مدت دو هفته ادامه یافت. پس از بیهوشی و خون‌گیری از قلب، سطوح سرمی آنزیم‌های کبدی با روش الایزا اندازه‌گیری و نمونه‌های کبدی با رنگ‌آمیزی H&E بررسی شدند. نتایج: نتایج نشان داد که نور مداوم به‌طور قابل‌توجهی آسیب کبدی ناشی از دیابت را تشدید کرد. القای دیابت در هر دو شرایط نوری منجر به افزایش معنی‌دار ALT، AST و ALP نسبت به کنترل شد (05/0P≤). نور مداوم به تنهایی نیز سبب افزایش این آنزیم‌ها گردید. درمان با متفورمین در هر دو شرایط نوری به‌طور معنی‌داری سطوح آنزیم‌های کبدی را نسبت‌به گروه‌های دیابتی کاهش داد (05/0P≤) و اثر محافظتی نشان داد. یافته‌های بافت‌شناسی نیز حاکی از آسیب شدید در گروه دیابتی تحت نور مداوم و بهبود نسبی ساختار بافت کبد در گروه‌های تیمار شده با متفورمین بود. نتیجه‌گیری: اختلال ریتم شبانه‌روزی می‌تواند آسیب کبدی را در دیابت تشدید کند. ازاین‌رو، حفظ ریتم سیرکادین طبیعی باید بخشی از مدیریت دیابت باشد. متفورمین با اثرات محافظتی خود در برابر آسیب کبدی ناشی از اختلال ریتم، می‌تواند گزینه درمانی مؤثری در بیماران دیابتی با اختلال خواب یا قرارگیری در معرض نور مداوم باشد. Introduction: This study aimed to investigate the effects of circadian rhythm disruption and metformin treatment on liver enzymes (ALT, AST, and ALP) and hepatic tissue alterations in diabetic rats. Methods: Thirty-six adult male Wistar rats were randomly divided into six groups (n=6). Lighting conditions included normal circadian rhythm (12 h light/12 h dark) and constant light (24 h light). The experimental groups consisted of: control (citrate buffer), diabetic rats induced by intraperitoneal injection of STZ (55 mg/kg), and diabetic rats treated orally with metformin (500 mg/kg, twice daily). Diabetes was confirmed by fasting blood glucose levels ≥300 mg/dl, and metformin treatment was continued for two weeks. At the end of the study, blood samples were collected from the heart under anesthesia, serum liver enzyme levels were measured by ELISA, and liver tissues were examined histologically using hematoxylin and eosin (H&E) staining. Results: Constant light exposure significantly exacerbated diabetes-induced liver injury. Diabetes induction under both lighting conditions caused a significant increase in serum ALT, AST, and ALP levels compared to controls (P≤0.05). Constant light alone also elevated these enzyme levels. Metformin treatment under both lighting conditions significantly reduced serum liver enzyme levels compared to the respective diabetic groups (P≤0.05), indicating a protective effect. Histological findings confirmed severe hepatic damage (hepatocyte disorganization and vacuolization) in diabetic rats under constant light, while metformin treatment partially improved hepatic architecture. Conclusion: Circadian rhythm disruption may exacerbate liver injury in diabetes, highlighting the importance of maintaining normal circadian patterns. Metformin, through its hepatoprotective effects, could be an effective treatment for diabetic patients with circadian disturbances. https://knh.shmu.ac.ir/index.php/site/article/view/3495