eng Shahroud University of Medical Sciences مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی 1735-577X 2345-3753 2026-08-31 73 82 10.22100/jkh.v21i1.3568 4616 Aruomaren Austin Iroghama 0 https://orcid.org/0000-0002-6410-6328 Ejiayelia Festus Idiake 0 https://orcid.org/0009-0009-3338-864X Imahe Nissi Enosamudiana 0 https://orcid.org/0009-0009-3909-7640 - Department Of Medical Laboratory Science, School of Basic Medical Science, College of Medical Sciences, University of Benin, Nigeria. Introduction: Datura stramonium is a widely used medicinal and psychoactive plant known for its tropane alkaloids and other bioactive compounds. While its toxicological effects are well recognized, its molecular impact on developmental and stress-related pathways remains underexplored. This study investigated the effects of aqueous D. stramonium leaf extract on the expression of key regulatory genes [Eiger, Wingless, Glob1, and Dpp] in Drosophila melanogaster. Conclusion: These findings indicate that D. stramonium exposure disrupts key molecular pathways in D. melanogaster, triggering stress and defence responses while suppressing morphogenetic signalling. The observed molecular alterations, coupled with reduced survival, highlight the plant’s potent dose-dependent toxicity and the importance of its controlled use. مقدمه: تاتوره (Datura stramonium) گیاهی دارویی و روان ‌فعال حاوی آلکالوئیدهای تروپانی است که با وجود سمیت شناخته ‌شده، اثرات مولکولی آن بر مسیرهای رشد و تنش به‌خوبی بررسی نشده است. این مطالعه با هدف بررسی اثرات عصاره آبی برگ تاتوره بر بیان ژن‌های تنظیمی کلیدی (Eiger، Wingless، Glob1 و Dpp) در مگس سرکه (Drosophila melanogaster) انجام شد. مواد و روش‌ها: مگس‌های سرکه از نوع وحشی (سویه Harwich) به چهار گروه تقسیم شدند و با رژیم‌های غذایی حاوی ۰، ۲۰۰۰، ۴۰۰۰ یا ۸۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم از عصاره تغذیه شدند. آزمون بقا طی یک دوره ۲۱ روزه انجام شد و سطوح بیان ژن با استفاده از روش PCR نیمه ‌کمی و با به‌کارگیری نرم‌افزار ImageJ برای اندازه‌گیری شدت باندها تعیین شد. نتایج: با افزایش غلظت عصاره، میزان بقا به‌طور تدریجی کاهش یافت، به‌گونه‌ای که در غلظت ۸۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم، تا روز ۲۱ مرگ‌ومیر کامل مشاهده شد. تجزیه‌وتحلیل بیان ژن نشان داد که بیان Wingless (05/0>P) و (01/0>P)Eiger در غلظت‌های ۴۰۰۰ و ۸۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم، به‌صورت معنی‌دار و وابسته به دوز افزایش یافت. همچنین، افزایش بیان Glob1 در هر دو غلظت مذکور مشاهده شد (05/0>P). در مقابل، بیان Dpp در غلظت‌های ۲۰۰۰ و ۸۰۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم به‌طور معنی‌داری کاهش یافت (01/0>P). بحث: مواجهه با تاتوره موجب اختلال در مسیرهای مولکولی کلیدی در مگس سرکه شده و با فعال‌سازی پاسخ‌های تنشی، هم‌زمان مسیرهای پیام‌رسانی مرتبط با رشد و تمایز سلولی را مهار می‌کند. تغییرات مولکولی مشاهده ‌شده، همراه با کاهش میزان بقا، نشان‌دهنده سمیت قابل‌توجه و وابسته به دوز این گیاه بوده و بر اهمیت استفاده کنترل‌ شده از آن تأکید دارد. https://knh.shmu.ac.ir/index.php/site/article/view/3568 Datura stramonium Eiger Wingless Dpp Glob1 Drosophila melanogaster Gene expression toxicity gegemu تاتوره Eiger Wingless Glob1 Dpp مگس سرکه سمیت Gegemu