fas Shahroud University of Medical Sciences مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی 1735-577X 2345-3753 2026-08-31 66 72 10.22100/jkh.v21i1.3609 4657 نور طالب‌زیاد 0 آرزو طاهرپور 1 https://orcid.org/0000-0001-6377-1011 خالد رحمانی 0 https://orcid.org/0000-0002-0860-8040 منصور صدیقی 2 https://orcid.org/0000-0002-8361-2904 خلیل عزیزیان 3 https://orcid.org/0000-0002-0067-2419 - مرکز تحقیقات علوم سلولی و مولکولی، پژوهشکده توسعه سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. - گروه میکروب‌شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. - مرکز تحقیقات زئونوز، پژوهشکده توسعه سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. - مرکز تحقیقات علوم سلولی و مولکولی، پژوهشکده توسعه سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. - گروه میکروب‌شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران. مقدمه: سودوموناس آئروژینوزا یک پاتوژن بیمارستانی به ویژه در عفونت‌های مرتبط با مراقبت‌های بهداشتی است که به دلیل مکانیسم‌های ذاتی مقاومت ضدمیکروبی و تمایل به ایجاد مقاومت چند دارویی (MDR) اهمیت بالینی فزاینده‌ای دارد. ظهور بتالاکتامازهای وسیع طیف (ESBLs)، به ویژه آنزیم‌های کلاس A، مدیریت درمانی و استراتژی‌های کنترل عفونت را پیچیده‌تر کرده است. مواد روش­ها: در این مطالعه 102 جدایه بالینی سودوموناس آئروژینوزا از بیمارستان‌های شهر سنندج، شامل 48 جدایه از سال 1399و 54 جدایه از سال 1403 جمع آوری شد. آزمایش حساسیت ضدمیکروبی با استفاده از روش انتشار دیسک، طبق دستورالعمل‌های CLSI انجام شد. همچنین تولید ESBL به صورت فنوتیپی از طریق آزمایش سینرژی دو دیسک تأیید شد، و با روش های مولکولی مهمترین ژن‌های ESBLs آنزیم‌های کلاس A شامل blaTEM، blaSHV و blaCTX-M با استفاده از PCR معمولی شناسایی شدند. سپس نتایح بدست آمده در دو بازه زمانی با هم دیگر مقایسه شدند. نتایج: مقایسه دو بازه زمانی نشان داد که شیوع ESBL از 73% در سال 1399 به 70% در سال 1403 کاهش یافته است. اما فراوانی ژن blaSHV افزایش (8/70% به 1/74%) نشان داد، در حالی که فراوانی ژن blaTEM کاهش (2/54% به 3/64%) یافته است. مقاومت به سفتازیدیم از 75% به 63% کاهش یافت و سفپیم از 6/64% به 50% کاهش یافت، در حالی که کارباپنم‌ها (مروپنم و ایمی پنم) اثربخشی برتر خود را حفظ کردند. تجزیه و تحلیل آماری همبستگی معنی‌داری را بین وجود ژن blaSHV و مقاومت به سفتازیدیم نشان داد. نتیجه ­گیری: این مقایسه در دو بازه زمانی، شیوع فزاینده ژن blaSHV، را با افزایش متناظر در مقاومت به بتالاکتام در میان ایزوله‌های بالینی سودوموناس آئروژینوزا نشان می‌دهد. این روندهای زمانی و کاهش و یا افزایش فراوانی ژن­های مقاومت، نیاز فوری به برنامه‌های نظارتی مولکولی پیشرفته و ابتکارات نظارت بر درمان ضدمیکروبی جدید را برای کاهش پیشرفت مقاومت چند دارویی در محیط‌های مراقبت‌های بهداشتی را برجسته می‌کند. Introduction: Pseudomonas aeruginosa is a nosocomial pathogen, especially in healthcare-associated infections, which is of increasing clinical importance due to its intrinsic mechanisms of antimicrobial resistance and the tendency to develop multidrug resistance (MDR). Conclusion: This comparison between the two time periods demonstrates an increased prevalence of blaTEM and blaCTX genes, with a corresponding increase in beta-lactam resistance among clinical isolates of Pseudomonas aeruginosa. These trends and the rising frequency of resistance highlight the urgent need for advanced molecular surveillance programs and novel antimicrobial monitoring strategies to reduce the development of multidrug resistance in healthcare settings. https://knh.shmu.ac.ir/index.php/site/article/view/3609 سودوموناس آئروژینوزا پروفایل ضدمیکروبی بتالاکتاماز ESBL Pseudomonas aeruginosa Antimicrobial profile Class a beta-lactamase ESBL