بررسی تأثیر اختلال در ریتم شبانه‌روزی بر اثربخشی درمان با متفورمین در بافت کبد و فعالیت آنزیم‌های کبدی در موش‌های صحرایی دیابتی (مجله دانش و تندرستي در علوم پایه پزشکی, 2026)
مقدمه: این مطالعه با هدف بررسی تأثیر اختلال ریتم شبانه‌روزی و درمان با متفورمین بر آنزیم‌های کبدی (ALT، AST و ALP) و تغییرات بافت کبد در موش‌های دیابتی انجام شد.مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، ۳۶ سر موش نر بالغ ویستار به‌صورت تصادفی به شش گروه (6(n= تقسیم شدند. شرایط نوری شامل ریتم طبیعی (۱۲ ساعت روشنایی/۱۲ ساعت تاریکی) و نور مداوم (۲۴ ساعت روشنایی) بود. مداخلات شامل گروه کنترل، گروه دیابتی القاشده با تزریق داخل صفاقی STZ (55mg/kg) و گروه دیابتی دریافت‌کننده متفورمین خوراکی (500 mg/kg) دو بار در روز بودند. دیابت با قند خون≤ 300mg/dl تأیید شد و درمان به مدت دو هفته ادامه یافت. پس از بیهوشی و خون‌گیری از قلب، سطوح سرمی آنزیم‌های کبدی با روش الایزا اندازه‌گیری و نمونه‌های کبدی با رنگ‌آمیزی H&E بررسی شدند.نتایج: نتایج نشان داد که نور مداوم به‌طور قابل‌توجهی آسیب کبدی ناشی از دیابت را تشدید کرد. القای دیابت در هر دو شرایط نوری منجر به افزایش معنی‌دار ALT، AST و ALP نسبت به کنترل شد (05/0P≤). نور مداوم به تنهایی نیز سبب افزایش این آنزیم‌ها گردید. درمان با متفورمین در هر دو شرایط نوری به‌طور معنی‌داری سطوح آنزیم‌های کبدی را نسبت‌به گروه‌های دیابتی کاهش داد (05/0P≤) و اثر محافظتی نشان داد. یافته‌های بافت‌شناسی نیز حاکی از آسیب شدید در گروه دیابتی تحت نور مداوم و بهبود نسبی ساختار بافت کبد در گروه‌های تیمار شده با متفورمین بود.نتیجه‌گیری: اختلال ریتم شبانه‌روزی می‌تواند آسیب کبدی را در دیابت تشدید کند. ازاین‌رو، حفظ ریتم سیرکادین طبیعی باید بخشی از مدیریت دیابت باشد. متفورمین با اثرات محافظتی خود در برابر آسیب کبدی ناشی از اختلال ریتم، می‌تواند گزینه درمانی مؤثری در بیماران دیابتی با اختلال خواب یا قرارگیری در معرض نور مداوم باشد.