بررسی اثر محافظت کبدی نانوذرات فیتوزوم سیلیمارین بر سمیت کبدی ناشی از اتانول در موش صحرایی

نویسندگان

  • آرزو گوهری محمودآباد - کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - گروه نانو فناوری پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. orcid https://orcid.org/0000-0001-6801-7157
  • فاطمه غیبی - گروه بیوتکنولوژی و نانوفناوری پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. orcid https://orcid.org/0000-0001-9209-251X
  • محسن محرابی - گروه نانو فناوری پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. orcid https://orcid.org/0000-0002-9891-4964
  • علیرضا مسعودی - گروه فارماکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. orcid https://orcid.org/0000-0002-5598-9384
  • زینب مبشر - گروه فارماکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
  • حمید واحدی - واحد توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان امام حسین، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. - گروه گوارش، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران. orcid https://orcid.org/0000-0002-3482-3457
  • آنه محمد غراوی - دانشکده پرستاری گنبد، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گنبد، ایران. - گروه علوم تشریح، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران. orcid https://orcid.org/0000-0001-5113-5982
  • فاطمه سادات بیطرف - گروه بیوتکنولوژی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران.
  • سیدمهدی رضایت سرخ آبادی - گروه فارماکولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.

DOI::

https://doi.org/10.22100/jkh.v21i1.3616

کلمات کلیدی:

فیتوزوم, سیلیمارین, سمیت کبدی, اتانول

چکیده

مقدمه: سیلیمارین، ترکیبی گیاهی با خواص محافظت‌کننده کبد، به دلیل فراهمی زیستی پایین و جذب محدود، دارای اثربخشی درمانی محدودی است. هدف از مطالعه حاضر، تهیه و ارزیابی نانوذرات فیتوزومی سیلیمارین به‌منظور افزایش فراهمی زیستی و تقویت اثرات هپاتوپروتکتیو آن بود.

مواد و روش‌ها: نانوذرات فیتوزوم سیلیمارین با استفاده از روش هیدراتاسیون لایه نازک سنتز شد. ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی شامل اندازه ذرات، پتانسیل زتا، مورفولوژی، پایداری، برهم‌کنش‌های مولکولی، راندمان به‌دام‌اندازی و ظرفیت بارگذاری مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، زیست‌سازگاری نانوذرات با استفاده از آزمون MTT بر روی سلول‌های بنیادی مزانشیمی ارزیابی شد. در مطالعه درون‌تنی، ۲۴ سر موش صحرایی نر بالغ به‌طور تصادفی در چهار گروه شامل کنترل، اتانول، سیلیمارین + اتانول و فیتوزوم سیلیمارین + اتانول (۶ سر در هر گروه) تقسیم شدند و اثرات محافظت‌کننده کبدی فرمولاسیون مورد ارزیابی قرار گرفت.

نتایج: نانوذرات فیتوزومی حامل سیلیمارین با میانگین اندازه 7/303±1/16 نانومتر با موفقیت سنتز شدند و زیست‌سازگاری مطلوبی در آزمون‌های سلولی نشان دادند. تجویز فیتوزوم سیلیمارین به‌طور معنی‌داری افزایش ناشی از اتانول در شاخص‌های آسیب کبدی شامل ALT، AST، ALP، GGT و MDA را کاهش داد و هم‌زمان موجب افزایش فعالیت آنزیم آنتی‌اکسیدانی GPx شد (05/0P<). علاوه بر این، بررسی‌های هیستوپاتولوژیک نشان داد که این فرمولاسیون آسیب‌های بافتی و تغییرات ساختمانی کبد ناشی از اتانول را به‌طور قابل‌توجهی بهبود می‌بخشد.

نتیجه‌گیری: نانوذرات فیتوزومی سیلیمارین با افزایش فراهمی زیستی و تقویت خواص آنتی‌اکسیدانی و محافظت‌کننده کبدی سیلیمارین، توانستند آسیب کبدی القاشده توسط اتانول را به‌طور مؤثری کاهش دهند. این فرمولاسیون می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد درمانی نوین و امیدوارکننده برای پیشگیری و درمان بیماری کبد الکلی مورد توجه قرار گیرد.

مراجع

Seitz HK, Bataller R, Cortez-Pinto H, Gao B, Gual A, Lackner C, et al. Alcoholic liver disease. Nat Rev Dis Primers 2018; 4: 1-22. https://doi.org/10.1038/s41572-018-0021-8

Lamas-Paz A, Hao F, Nelson LJ, Vázquez MT, Canals S, Del Moral MG, et al. Alcoholic liver disease: Utility of animal models. World J Gastroenterol. 2018; 24: 5063. https://doi.org/10.3748/wjg.v24. i45.5063

Bellentani S. The epidemiology of non‐alcoholic fatty liver disease. Liver Int 2017; 37: 81-4. https://doi.org/10.3748/wjg.v24.i45.5063

Walsh K, Alexander G. Alcoholic liver disease. Postgrad Med J 2000; 76: 280-6. https://doi.org/10.1136/pmj.76.895.280

Teschke R. Alcoholic liver disease: alcohol metabolism, cascade of molecular mechanisms, cellular targets, and clinical aspects. Biomedicines 2018; 6: 106. https://doi.org/10.3390/ biomedicines6040106

Jiang Y, Zhang T, Kusumanchi P, Han S, Yang Z, Liangpunsakul S. Alcohol metabolizing enzymes, microsomal ethanol oxidizing system, cytochrome P450 2E1, catalase, and aldehyde dehydrogenase in alcohol-associated liver disease. Biomedicines 2020; 8: 50. https://doi.org/10.3390/biomedicines8030050

Dupont I, Lucas D, Clot P, Ménez C, Albano E. Cytochrome P4502E1 inducibility and hydroxyethyl radical formation among alcoholics. J. Hepatol 1998; 28: 564-71. https://doi.org/10.1016/ S0168-8278(98)80279-1

Cho YE, Mezey E, Hardwick JP, Salem Jr N, Clemens DL, Song BJ. Increased ethanol‐inducible cytochrome P450‐2E1 and cytochrome P450 isoforms in exosomes of alcohol‐exposed rodents and patients with alcoholism through oxidative and endoplasmic reticulum stress. Hepatol. Commun 2017; 1: 675-90. https://doi. org/10.1002/hep4.1066

Ullah U, Badshah H, Malik Z, Uddin Z, Alam M, Sarwar S, et al. Hepatoprotective effects of melatonin and celecoxib against ethanol-induced hepatotoxicity in rats. Immunopharmacol. Immunotoxicol 2020; 42: 255-63. https://doi.org/10.1080/0892397 3.2020.1746802

Elnaggar AS, El-Said EA, Ali R. Physiological and immunological responses of ducks (Cairina moschata domestica) to silymarin supplementation. Egypt Poult Sci J 2021;40:895-913. https://doi. org/10.21608/epsj.2021.177227

El Rabey HA, Rezk SM, Sakran MI, Mohammed GM, Bahattab O, Balgoon MJ, et al. Green coffee methanolic extract and silymarin protect against CCl4-induced hepatotoxicity in albino male rats. BMC Complement Med Ther 2021; 21: 1-11. https://doi. org/10.1186/s12906-020-03186-x

چاپ شده

2026-08-25

شماره

نوع مقاله

مقاله پژوهشي