بررسی مقایسه‌ای عوارض و عوامل مرتبط با مارگزیدگی و عقرب‌زدگی در شهرستان شاهرود

چکیده

مقدمه: این مطالعه با هدف بررسی عوارض مارگزیدگی و عقرب‌گزدگی و عوامل مرتبط با آن در شهرستان شاهرود انجام شده است.

مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی- تحلیلی به‌صورت مقطعی بر روی 260 بیمار مبتلا به مارگزیدگی و عقرب‌گزیدگی در بیماران مراجعه‌کننده به بیمارستان‌های امام حسین(ع) و بهار شاهرود طی سال‌های 1400-1399 انجام شد. یافته‌های بالینی مثل وضعیت هوشیاری، علایم حیاتی، وضعیت تنفسی و قلبی و عروقی از طریق مصاحبه حضوری، معاینات بالینی و یافته‌های پاراکلینیکی جمع‌آوری شد.

نتایج: در این مطالعه از 260 فرد مسموم شده، 172 نفر (2/64%) مرد و مابقی زن بودند. میانگین سنی بیماران 9/15 ± 1/38 سال (90-7 سال) بود. 34 نفر (7/12%) مارگزیده و 226 نفر (3/87%) عقرب‌گزیده بودند. تب (028/0=P)، قرمزی و التهاب محل گزش (031/0=P)، لکوسیتوز (041/0=P) و افزایش CRP (035/0=P) شایع‌ترین عوارض بودند که در مارگزیده‌ها به‌طور معنی‌داری بیشتر بود. میان دو گروه از نظر بروز عوارض عصبی تفاوت معناداری مشاهده نشد. در مورد عوارض قلبی، تغییرات موج T در گروه مارگزیدگی به‌طور معنی‌داری بیشتر بود (039/0=P). همچنین مشخص شد که در بیماران مارگزیده نیاز به تجویز پادزهر (001/0=P) و نیاز به بستری بیش از 12 ساعت (035/0=P) به‌طور معناداری بیشتر و میزان بهبودی کامل و ترخیص (041/0=P) به‌طور معناداری کمتر بود. در بررسی مدل رگرسیون لجستیک مشخص گردید که فاکتورهای گزش مار، شغل کشاورزی، فصول بهار و تابستان، محل گزش اندام‌ها و عدم تزریق پادزهر از مهمترین عوامل مرتبط با تشدید عوارض گزش مار و عقرب بودند.

نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که بروز عوارض عفونی و قلبی در مارگزیدگی به‌طور قابل توجهی بیشتر از عقرب‌گزیدگی بوده و لازم است ضمن توجه بیشتر به مسمومین مارگزیدگی، با کنترل عوامل دخیل در گزش، میزان این عوارض را کاهش داد.