مطالعه ارتباط هیستومورفومتری و عملکرد کبد با بیان ژن‌های Bcl2،BAX ، Caspase Ш و P53 متعاقب تجویز آسپارتام در موش سوری

چکیده

مقدمه: هدف از انجام این مطالعه، ارزیابی ارتباط هیستومورفومتری و عملکرد کبد موش‌های بالغ نر با بیان ژن‌های Bcl2، Bax، Caspase Ш و P53 متعاقب تجویز آسپارتام است.

مواد و روش‌ها: در مطالعه تجربی- آزمایشگاهی حاضر، 36 سر موش نر بالغ نژاد NMRI به یک گروه کنترل و سه گروه آزمایشی تقسیم شدند. موش‌ها در گروه تجربی به‌ترتیب 40، 80 و 160 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن آسپارتام را به مدت 90 روز به روش گاواژ و خوراکی دریافت کردند. گروه کنترل نیز به همان روش 3/0 میلی‌لیتر آب مقطر دریافت نمودند. یک روز پس از دوره تیمار، نمونه‌های خون و بافتی از کبد جهت ارزیابی شاخص‌های بیوشیمیایی، هیستومورفومتری و بیان ژن دریافت گردید.

نتایج: تجزیه و تحلیل شاخص‌های هیستومورفومتری، بیوشیمیایی و بیان ژن در بافت کبد موش‌های مورد آزمایش نشان داد که متعاقب افزایش میزان دوز مصرفی آسپارتام شاخص‌هایی از قبیل قطر هپاتوسیت، قطر هسته هپاتوسیت، میزان مواد نکروزه، واکوئولاسیون، وجود هسته‌های پیکنوزه در هپاتوسیت‌ها و همچنین میزان آنزیم‌های آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینوترانسفراز، آلکالین فسفاتاز و نیز بیلی روبین در کبد  افزایش‌یافته است که این افزایش میزان در برخی گروه‌ها به‌صورت معنی‌دار بود ( 05/0>P). علاوه بر آن کاهش معنی‌داری در اندازه فضای سینوزوئیدی در همه گروه‌های تجربی نسبت به گروه کنترل مشاهده گردید ( 05/0>P). در مورد بیان ژن‌های وابسته به آپوپتوز در اثر تجویز آسپارتام مشاهده گردید بیان ژن‌های Caspase Ш و P53 در گروه‌های تجربی نسبت به گروه کنترل به‌صورت معنی‌دار بود ( 05/0>P).

نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر نشان داد که بین فرآیندهایی که به کاهش راندمان عملکردی و تخریب بافت در کبد از طریق تولید رادیکال‌های آزاد ناشی از متابولیت‌های آسپارتام منجر می‌شود با میزان بیان ژن‌هایی که باعث افزایش سرعت آپوپتوز سلولی می‌شوند رابطه مستقیم وجود دارد.